Stel: een gast laat een glas rode wijn vallen in jouw woning en beschadigt daarmee de vloerbedekking. Herstel is niet mogelijk, dus er moet een nieuwe vloerbedekking komen. Gelukkig vergoedt de aansprakelijkheidsverzekeraar van je bezoek de schade. Maar hoeveel krijg je precies? De nieuwe vloer is immers beter dan de oude. Moet dan toch de volledige rekening worden betaald, ook al ga je er eigenlijk op vooruit?
In het Nederlandse recht bestaat hiervoor een belangrijke regel, vastgelegd in artikel 6:100 BW. Die komt erop neer dat wanneer één gebeurtenis niet alleen schade veroorzaakt, maar ook een voordeel oplevert, dat voordeel mag worden verrekend met de schadevergoeding. Het uitgangspunt is dat je wordt teruggebracht in de situatie waarin je zou hebben verkeerd zonder de schade — niet beter, maar ook niet slechter.
Toch is de praktijk minder eenvoudig dan deze regel doet vermoeden. Want wanneer is er nu echt sprake van een "voordeel"? En is het altijd eerlijk om dat voordeel af te trekken van de vergoeding?
In een arrest van 23 juni 2023 heeft de Hoge Raad hierover meer duidelijkheid gegeven. In die zaak ging het om schade aan een zaak die moest worden vervangen. De Hoge Raad benadrukt dat een eventueel voordeel — zoals "nieuw voor oud" — niet automatisch in mindering wordt gebracht. De centrale vraag is steeds of dat redelijk is, waarbij wordt gelet op alle omstandigheden van het geval.
Er kunnen dus meerdere factoren een rol spelen bij die beoordeling. In deze blog lichten we er één belangrijke uit: de vraag of de benadeelde daadwerkelijk een keuze had.
In veel gevallen ontbreekt die keuze. Als jouw vloerbedekking door schade moet worden vervangen, is een nieuwe vloer vaak de enige optie. Dat die nieuwe vloer beter is, betekent nog niet dat je daar vrijwillig voor hebt gekozen. Je wordt feitelijk gedwongen om je situatie aan te passen en kosten te maken die je anders niet zou hebben gehad.
Volgens de Hoge Raad moet daarmee rekening worden gehouden. Hoe meer het "voordeel" voortvloeit uit zo’n gedwongen situatie, hoe minder snel het redelijk is om dat voordeel af te trekken van de schadevergoeding. Anders gezegd: het recht wil voorkomen dat iemand wordt benadeeld doordat hij noodgedwongen een verbetering moet accepteren.
Schadevergoeding is dus geen simpele rekensom. Het draait om een zorgvuldige afweging van alle omstandigheden, waarbij wordt gezocht naar een eerlijk evenwicht: de benadeelde moet worden gecompenseerd voor zijn schade, zonder dat hij er onterecht beter van wordt. Bij de beoordeling van wat redelijk is, wordt dus onder meer gekeken naar het belang dat moet worden voorkomen dat de benadeelde tegen zijn wil een bepaald bestedingspatroon wordt opgedrongen.
Heb je vragen over dit onderwerp of wil je advies over jouw specifieke situatie? Neem dan gerust contact op met een van onze advocaten.
